ابعاد توانمندسازی فردی

13 بهمن 1400

‘ابعاد توانمندسازی فردی’ که در ادامه درباره‌­ی آن بحث خواهد شد بر این باور استوار است که هرچه طیف واکنش‌­هایی که یک فرد در خود توسعه می‌دهد تا بتواند از عهده‌­ی مسائل برآید، بزرگ‌تر باشد، شانس او برای مقابله‌­ی مؤثر با مشکلات در موقعیت‌­های گوناگون زندگی بزرگ‌تر خواهد بود.

این ابعاد عبارت‌اند از:

خودآگاهی


خودآگاهی شامل درک ما از شخصیت خودمان و چگونگی واکنش ما در موقعیت‌های مختلف است.

همچنین ما را قادر می‌سازد که پیشرفت­‌های آتی خود را بر ویژگی‌­های مثبت‌مان بنا کرده و از هرگونه صفات منفی که ممکن است اثربخشی‌مان را کاهش دهد، آگاهی پیدا کنیم. افراد خودآگاه برای بهبود زندگی خود با یادگیری از تجربیات قبلی‌­شان، تصمیمات آگاهانه‌ای می‌گیرند.

ارزش‌ها


ارزش‌ها، عقاید یا باورهایی هستند که برای ما اهمیت دارند، درحالی‌که ما همیشه از آن­‌ها آگاه نیستیم.

این ارزش­‌ها می‌توانند هرگونه تعهدی باشند که به آن باور داریم و یا هر چیزی که به هر دلیلی آن را ترجیح می­‌دهیم. دلیلی که ممکن است ما یک‌ چیز را بر دیگری ترجیح داده یا اصول خاصی را انتخاب کنیم، همیشه شناخته‌شده نیست. ممکن است که هیچ دلیل آشکاری برای ارزش‌های ما وجود نداشته باشد. بااین‌وجود ارزش‌هایمان برای ما مهم هستند. برای آگاهی از خود، لازم است که از ارزش‌هایمان آگاهی داشته باشیم، آن‌ها را به‌طور منتقدانه بررسی کنیم و بپذیریم که ممکن است ارزش‌های ما باارزش‌های دیگران متفاوت باشند.

مهارت‌ها


مهارت‌های یک فرد منبع اصلی توانایی او برای دستیابی به اهداف موردنظرش هستند.

مهارت‌ها را می‌توان از طریق تجربه، تکرار، آموزش و تمرین به دست آورد. تنها به‌وسیله توسعه‌­ی این مهارت‌ها است که می‌­توان ارزش‌های فردی را به عمل تبدیل کرد.

اطلاعات
دانش یا اطلاعات برای توسعه‌ی خودآگاهی و مهارت‌ها الزامی است.
دانستن اینکه از کجا می‌توان اطلاعات مناسب پیدا کرد، به‌نوبه‌ی خود یک مهارت اساسی است. بدون اطلاعات، انتخاب‌های افراد در زندگی شخصی و همچنین کاری، محدود می­‌شود. اینترنت یک‌راه آسان برای همه افراد فراهم کرده تا خیلی سریع و آسان به حجم عظیمی از اطلاعات دسترسی پیدا کنند. مشکل، تنها در کیفیت اطلاعات یافت‌­شده بوده و مهارت اصلی، پیدا کردن اطلاعات صحیح و قابل‌اطمینان است.

اهداف


تعیین اهداف، راهکاری است که توسط آن، فرد می‌تواند مسئولیت زندگی خود را بر عهده بگیرد.

فرآیند تعیین هدف شامل افرادی است که در مورد ارزش‌هایشان فکر می‌کنند و همچنین مسیری که برای زندگی خود برمی‌­گزینند. انتخاب‌ها از طریق بازتاب‌­هایی انجام می‌­شوند که اقدامات بر اساس آن­ها صورت می­‌گیرند. اهداف همیشه باید خاص و واقع‌بینانه باشند. تعیین اهداف شخصی، به ما در زندگی جهت می‌دهد، این جهت­دهی برای توانمندسازی فردی ضروری است.

زبان و توانمندسازی
زبان، رسانه اصلی ارتباط انسانی است که در قالب گفتاری و نوشتاری استفاده می‌شود.

استفاده از زبان، یعنی نحوه‌­ی ابراز وجود افراد به‌صورت کلامی و غیرکلامی، می‌تواند خودشان یا افرادی که با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کنند را توانمند سازد. مهم است که به نحوه‌­ی استفاده­‌ی زبان به‌منظور توانمندسازی خود یا زمانی که از آن برای توانمندسازی دیگران استفاده می‌شود دقت کرد.

استفاده از زبان برای توانمند سازی فردی
ازلحاظ توانمندسازی و ارتباط شخصی، ایده‌های زیر مفید بوده و استفاده از آن‌ها می‌تواند برای هر فردی مثبت و تأییدکننده باشد:

از زبان مثبت استفاده کنید:
تحقیقات انجام‌گرفته در زبان نشان می‌دهند که تصویری که شخص از خود به نمایش می­‌گذارد در کلماتی که فرد از آن­ها استفاده می‌کند، منعکس می‌شود. به‌عنوان‌مثال، افرادی که می‌گویند “باید” به نحو خاصی رفتار کنند، رفتار منفعلانه داشته و می‌تواند باعث شود که به نظر برسد این افراد کنترل و مسئولیت‌پذیری­ کمتری در قبال اعمالشان دارد.

از زبان فعال استفاده کنید:
به‌جای استفاده از جملات مبهم، اصطلاحاتی را به کار ببرید که به اقدام مثبتی اشاره دارد، بخصوص هنگامی‌که راجع به آینده صحبت می‌کنید. به‌عنوان‌مثال، ” من می‌­خواهم …” و “من می‌توانم …”.

از کلماتی استفاده کنید که هویت و حریم شما را تعریف می­‌کند:
اگر نتوانید از کلمات برای تعریف هویت و حریم خود استفاده کنید، دیگران تمایل پیدا خواهند کرد تا شما را تعریف کرده و معیارهایی را برایتان تعیین کنند که خودتان را با آن‌ها ارزیابی کنید. علاوه بر این، آن‌ها سعی خواهند کرد تا شما را متقاعد کنند که از خواسته آن‌ها پیروی کنید. در مورد اینکه چه کسی هستید و چه اهداف و ارزش‌­هایی دارید، صریح باشید. اجازه ندهید دیگران شما را تعریف کنند.

 

استفاده از زبان برای توانمندسازی دیگران
برای استفاده از زبان جهت توانمندسازی دیگران:

از اصطلاحات یا واژگان پیچیده استفاده نکنید:
استفاده از اصطلاحات و واژگان پیچیده می‌تواند نه‌تنها منحرف‌کننده بلکه ناتوان‌کننده نیز باشد. در هنگام کار با دیگران، استفاده از اصطلاحات خاص می‌تواند احساس ترس و ناتوانی ایجاد کند. بدون درک مشترک از کلماتی که استفاده می‌شود، ارتباط مؤثر و توانمند ساز نمی‌تواند صورت بگیرد. کلمات را با دقت انتخاب کنید تا آنچه را که می‌خواهید بیان کنید، روشن سازد.

روی کلماتی که افراد استفاده می‌کنند تمرکز کنید
کلماتی که دیگران استفاده می­‌کنند را منعکس کنید، برای اطلاعات بیشتر صفحات بازتاب و شفاف‌­سازی را ببینید. با استفاده‌­ی مناسب از واژگان مشترک، قادر خواهید بود تا خودتان را با دیگران و آنچه آن‌ها می‌گویند، ‘همگام‌­تر’ نشان دهید.

کلمات مثبت را انتخاب کنید
انتخاب کلمات مثبت یا فعال مانند ‘می‌خواهم’ یا ‘می‌توانم’ نشان‌دهنده این است که بر روی زندگی خود کنترل داشته و احتمال اینکه دیگران را ترغیب به عمل مثبتی کنید زیاد خواهد بود. این کلمات را با کلمات دیگری مانند “ممکن است” یا “شاید” که نشان‌دهنده­‌ی تردید هستند مقایسه کنید. استفاده از کلمات و جملاتی که مسئولیت‌پذیری را به همراه دارند، توانمندساز بوده و به‌جای رویکردی منفعلانه، به یک رویکرد مصمم و بااراده اشاره دارد.

از انتقاد و منفی بودن اجتناب کنید:
انتقاد همواره باید با نهایت احتیاط و فقط زمانی که کاملاً ضروری است، صورت بگیرد. هنگامی‌که کلمات بیان شوند، نمی‌توانند به‌راحتی پس گرفته شوند. اگر انتقاد ضروری باشد می‌توان آن را به روشی سازنده، از طریق استفاده از کلمات و عبارات مثبت و حمایتی بیان کرد. تلاش کنید تا با ملاحظات مثبت، برای انتقاد مقدمه سازی کنید. صفحه‌ی “ارائه­‌ی انتقاد سازنده” اطلاعات بیشتری در این زمینه ارائه می‌دهد.

در صورت لزوم از سؤالات باز استفاده کنید:
استفاده از سؤالات بسته پاسخ را به “بله” و “خیر” محدود خواهد کرد. این قبیل سؤالات به مردم احساس ناتوانی می­‌بخشد، زیرا هیچ فرصتی برای توضیح پاسخ‌شان وجود نخواهد داشت. از طرف ‌دیگر، سؤالات باز به فرد این فرصت را می‌دهد تا دلایل پنهان در پشت پاسخ‌های خود را کشف کنند. سؤالات باز، فرد را تشویق می‌کند که مسئولیت افکار و اعمال خود را بپذیرد، بنابراین می‌تواند به توانمندسازی کمک کند. سؤالات باز همچنین می‌توانند به مردم کمک کنند تا مشکلات را به شیوه‌ی خود حل کرده، اهداف خود را تعیین کنند و برنامه­­‌ی مناسبی برای انجام فعالیت‌شان در نظر بگیرند.

توسعه‌­ خود توانمندسازی


همه‌­ی ما فرصت‌­هایی برای کشف و توسعه­‌ی مهارت‌های جدید داریم. به‌منظور توانمندتر شدن در این زمینه می‌توانیم در تعاملات‌مان با دیگران اهداف زیر را دنبال کنیم:

اعتماد را ایجاد کنیم. نقاط قوت و ضعف و محدودیت‌های خود را درک کنیم. اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفسمان را پرورش دهیم.


ایجاد اعتماد

ایجاد اعتماد می‌تواند فرآیندی سخت و طولانی باشد. در راستای ایجاد اعتماد با دیگران ممکن است موارد زیر را انتخاب کنید:

باز برخورد کنید: در به اشتراک‌گذاری اطلاعات، ایده­‌ها و افکارتان صریح باشید. همچنین در صورت امکان در به اشتراک‌گذاری احساسات، عواطف و عکس‌العمل‌ها نیز این‌گونه باشید. هنگامی­که شخص دیگری نیز احساسات و عواطف و افکارش را با شما به اشتراک می‌گذارد، متقابلاً به‌طور مناسبی برخورد کنید. به اشتراک‌گذاری و همکاری: منابع و دانش‌تان را با دیگران به اشتراک بگذارید تا آن‌ها را دررسیدن به اهداف‌شان کمک کنید. در راستای رسیدن به اهداف دوجانبه با یکدیگر همکاری کنید. قابل‌اعتماد باشید: وقتی مردم به شما اعتماد می‌کنند، به بهترین نحو عمل کنید تا نتیجه مطلوب حاصل شود. پذیرا باشید: ارزش­‌ها و دیدگاه­‌های دیگران را ارج بنهید. حمایتگر باشید: در صورت نیاز از دیگران حمایت کنید اما همچنین توانایی‌هایشان را نیز شناسایی کنید، در صورت امکان اجازه بدهید تا بدون دخالت شما در جهت اهداف‌شان کار کنند.
در محل کار و در هر ارتباط کاری حرفه‌ای، ۳ عنصر اساسی در مورد اعتماد وجود دارد:

اعتماد به صداقت و حسن نیت بین تمامی کارکنان، صرف‌نظر از حقوق یا مقام. اعتماد به این‌که تمامی کارمندان درون سازمان اهداف مشابهی را به اشتراک می‌گذارند و با یکدیگر در خصوص هر هدف متناقضی صریح برخورد می‌کنند. اعتماد در خصوص صلاحیت افراد و انجام کاری که قول داده یا برعهده‌گرفته‌اند.
اعتماد می‌تواند به‌راحتی از بین برود و ممکن است هرگز به شکل اولیه خود برنگردد.

در خصوص موارد بالا فکر کرده و تلاش کنید تا در زندگی شخصی و حرفه‌ای خود، ارتباطاتی بر پایه‌­ی اعتماد ایجاد کرده و آن­ها را حفظ نمایید.

از اقدامات زیر که منجر به سلب اعتماد شده و تأثیر مخربی بر توانمند سازی فردی دارد اجتناب کنید:

شوخی با دیگران به‌گونه‌ای که آن‌­ها را احمق جلوه دهیم. قضاوت کردن در خصوص رفتار، نگرش و باورهای دیگران. عدم پذیرش ارتباط دیگران به‌صورت کلامی یا غیرکلامی.


درک توانمندی‌ها، ضعف‌ها و محدودیت‌ها
توانمند شدن شامل آگاهی از توانمندی‌ها و ضعف‌ها است: شناسایی آن‌ها شما را قادر می‌سازد تا ضعف‌های خود را بهبود بخشیده و بر توانمندی‌های خود بی افزاید.

عجیب نیست که دیگران توانایی‌ها و ضعف‌های شمارا به‌طور نادرست قضاوت کنند و یا شما در مورد آن­ها دچار این قضاوت نادرست شوید. این امر می‌­تواند منجر به فرصت­‌هایی شود که به دلیل تصورات اشتباه در مورد توانایی­‌ها، محدود شده‌­اند. بنابراین مهم است که توانایی‌ها و ضعف‌های خود را بشناسید و آن­ها را به‌طور واضح به دیگران انتقال دهید، درحالی‌که دیگران را نیز تشویق می­‌کنید تا توانایی‌ها و ضعف‌هایشان را به شما نشان دهند.

در برخی از شرایط ممکن است با مشکلاتی مواجه شوید که احساس می‌­کنید فراتر از توانایی‌های شما هستند. در این‌گونه موارد بایستی از دیگران کمک بگیرید. افراد توانمند محدودیت‌های خود را شناخته و مشکلی برای درخواست کمک و راهنمایی از دیگران ندارند. خودشناسی که غالباً به‌عنوان خودآگاهی شناخته می‌شود، نقطه‌­ی قوتی است که شمارا قادر می‌سازد تا اهداف توسعه­ فردی خود را به‌منظور همکاری بیشتر و گسترده‌تر تعیین کنید. هرچه بیشتر توانمند شوید، بیشتر قادر خواهید بود دیگران را نیز توانمند سازید.


ایجاد اعتمادبه‌نفس

اعتمادبه‌نفس برای افرادی که در تلاش برای تغییر رفتار یا توانمندتر شدن هستند می­تواند به‌عنوان بزرگ‌ترین عامل انگیزشی یا قدرتمند‌ترین محدودیت عمل کند.

بسیاری از افراد وظایفی را به عهده می‌­گیرند که احساس می‌کنند توانایی انجام آن را داشته و آن کار تلاش زیادی را برای غلبه بر فقدان اعتمادبه‌نفس می‌طلبد. فرآیند خود توانمندسازی، شامل افرادی است که به‌طور مداوم در حال به چالش کشیدن باورهای خود هستند و همچنین شامل چیزی که این افراد قادر هستند بر عهده بگیرند.

توانمند سازی فردی چیز ثابتی نیست که بتوانیم یک‌بار در زندگی انجام دهیم.

توانمند سازی فردی را باید به‌عنوان یک توسعه فردی مداوم در نظر بگیرید. از آنجایی‌ که شرایط و همچنین خود ما تغییر و توسعه می‌یابیم، بنابراین نیازهای‌مان را نیز برای توسعه و توانمندسازی برآورده می‌­کنیم.


با توجه به رویکردهای نوین در جهان امروز و افزایش رقابت در صنایع مختلف، زمان آن رسیده که از نیروی انسانی تعریف دیگری داشته باشیم و می‌توان، از دیگر عوامل سازمانی همچون سرمایه و غیره، اولویت بالاتری دارد بلکه خود تعیین کننده اثر گذاری و چگونگی بهره برداری از عوامل مذکور می‌باشد.

We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree