استفاده از مدل ۴‌مرحله‌ای نوآوری

19 مرداد 1398

رسیدن به ‌‌راه‌حل‌های نوآورانه برای مسائل پیچیده

مزیت فرایند ۴مرحله‌‌ای نوآوری این است که شما و اعضای تیم‌تان می‌توانید فرایند خلاقیت را به شیوه‌‌ای جامع و روشمند پیش ببرید.

برای حل مسئله به شیوه مؤثر، باید شما و تیم‌تان خلاقانه و مبتکرانه بیندیشید. لازم است کاری کنید که ‌‌راه‌حل‌های شما مستقیماً به نیازهای تعریف‌شده کسب‌وکار مربوط باشند، وگرنه ایده‌های شما هیچ ارزش افزوده‌ای تولید نمی‌کنند.

فرایند ۴‌مرحله‌ای نوآوری به شما کمک می‌کند به ‌‌راه‌حل‌های خلاقانه و مبتکرانه برای حل مسائل پیچیده برسید که براساس درک کاملی از بستر کسب‌وکار شما طراحی شده‌اند.

برای آشنایی با خالقان این مدل، مقاله فرایند ۴‌مرحله‌ای نوآوری را بخوانید.

در اینجا به هر یک از ۴ مرحله این فرایند نگاه دقیق‌تری می‌اندازیم و می‌بینیم که چگونه می‌توانید از این مدل استفاده کنید.

مرحله نخست: توسعه چارچوب

این مرحله ابتدایی شما را وا می‌دارد تا در مورد اینکه چگونه باید مسئله خود را حل کنید بیندیشید. همچنین این مرحله به شما کمک می‌کند اطمینان حاصل کنید راه‌حلی که به آن رسیده‌اید قطعا نیازهای کسب‌وکار شما را برآورده خواهد کرد.

در این مرحله، گام‌های زیر را دنبال کنید:

  1. شناسایی تاریخ مسئله

تاریخ این مسئله چیست؟ آیا کسی پیشتر تلاش کرده است آن را حل کند؟ چه تلاش‌هایی ثمربخش و چه تلاش‌های بی‌ثمر بوده‌اند؟

  1. شناسایی بستر مسئله

چه استراتژی یا پروژه کلی‌تری وجود دارد که این مسئله در آن بگنجد؟ چه پروژه‌ها، مسائل، قوانین یا مقرراتی می‌توانند بر شیوه حل مسئله شما تأثیر بگذارد؟ سازمان و سهام‌داران اصلی تا چه اندازه می‌توانند در این پروژه از شما حمایت کنند؟

  1. شناسایی چگونگی انجام کار

مسئله خود را به شکل یک پرسش درآورید که با عبارت «چگونه باید ...» یا «ما چگونه می‌توانیم ...» آغاز شود. مثلا «ما چگونه می‌توانیم اعتراضات مشتریان را ۵ درصد کاهش دهیم؟» یا «ما چگونه می‌توانیم فرایند انجام کارها را برحسب ساعت سرعت ببخشیم؟»

این کار به شما کمک می‌کند اهداف مشخص تعیین کنید و دریابید چگونه می‌توانید موفقیت خود را ارزیابی کنید.

نکته

سعی کنید از عبارات دقیق و کمی استفاده کنید و عبارات مبهم مانند «سریع‌تر»، «بهتر»، «برتر»، «گران‌تر» یا «بیشتر» را به کار نبرید، مگر اینکه کمیت آنها را نیز تعیین کنید. اگر با یک تیم کار می‌کنید، از هر فرد بخواهید که پرسشی مطرح کند که با عبارت «ما چگونه می‌توانیم ...» آغاز می‌شود.

از آنها بخواهید پرسشی مطرح کنند که احساس می‌کنند بهترین توصیف از مسئله‌ای است که همه شما سعی دارید آن را با کمک هم حل کنید. سپس ایده‌های هر فرد را مورد بررسی قرار دهید و تصمیم بگیرید کدام یک از همه مناسب‌تر است.

  1. تعیین محدودیت‌ها

زمان‌بندی شما چگونه است و چه منابعی در اختیار دارید؟ ‌‌راه‌حل شما دقیقا باید چه کاری انجام دهد و چه کاری نباید انجام دهد؟ چه محدودیت‌هایی وجود دارند که خارج از کنترل شما هستند؟

  1. تعریف نتیجه

سعی کنید آزادانه نوع ‌‌راه‌حل یا نتیجه‌ای را که فکر می‌کنید مسئله شما را حل خواهد کرد تعریف کنید. آیا لازم است یک فرایند یا محصول را بهبود ببخشید؟ آیا لازم است که مثلا در مورد شیوه بازاریابی و فروش خود بازنگری کنید؟

این مرحله به شما کمک می‌کند در مراحل بعدی بر شیوه تفکر خاص آن مرحله تمرکز کنید.

  1. شناسایی تصمیم‌گیرنده نهایی

چه کسی واقعا مسئول این مسئله است؟ چه کسی می‌تواند تصمیم نهایی را بگیرد؟ اگر می‌خواهید مسئله‌‌ای را در فرایند یک پروژه حل کنید، احتمالا این شخص اسپانسر یا حامی آن پروژه است.

زمان کافی اختصاص دهید و در این ۶ حوزه مطالعه کنید. اگرچه ممکن است در حال حاضر احساس کنید آماده هستید به ‌‌راه‌حل‌ها بپردازید، اما لازم است صبر کنید. درنگ در هر یک از این مراحل به شما کمک می‌کند مراحل بعدی را بهتر پیش ببرید.

اگر در یک پروژه پیچیده کار می‌کنید، شاید مفید باشد که این اطلاعات را در یک جدول استاندارد یادداشت کنید.

مرحله دوم: تعریف مسئله

هدف از مرحله دوم این است که علت ریشه‌‌ای مسئله خود را بیابید. مسائل تابع این مسئله و مشکلات کوچک‌تر را که به آنها توجه نکرده‌اید شناسایی کنید. این کار به شما کمک می‌کند بررسی کنید در مسیر درستی قرار دارید یا خیر.

نخست باید فرضیات خود را در مورد مسئله با استفاده از ابزارهایی مانند نردبان استنتاج روشن کنید.

سپس باید به کشف مسئله با استفاده از ابزارهایی مانند «تکنیک پنج چرا»، «تحلیل علت و معلولی»، «تحلیل علت ریشه‌‌ای» و «نمودار روابط متقابل» بپردازید تا بتوانید مسئله اصلی را که با آن مواجه هستید شناسایی کنید.

همچنین مفید است بررسی کنید مسئله شما در چه سیستم یا فرایند کلان‌تری می‌گنجد. به محض اینکه احساس کردید مسئله را به‌روشنی درک کرده‌اید، باید کاری کنید که درک شما برای کسی که مسئول آن مسئله یا تصمیم‌گیرنده اصلی است معتبر شمرده شود.

مرحله سوم: تولید ایده

اکنون شما چارچوبی برای حل مسئله خود شناسایی کرده‌اید و درک روشنی از چیستی مسئله دارید. حال می‌توانید بر بخش خلاقانه و سرگرم‌کننده حل مسئله تمرکز کنید که بخش تولید ایده است.

فرآیند تولید ایده چهار گام دارد. این گام‌ها به شما کمک می‌کنند همراه اعضای تیم خود ایده‌هایی تولید کنید که با محدودیت‌هایی که از پیش تعریف کرده‌اید سازگار باشند.

  1. آماده‌ شوید

جلسات طوفان فکری تشکیل دهید. در حین جلسه مسئله دقیق و صحیح خود را در ذهن داشته باشید. برای این کار یک دستور جلسه داشته باشید و یک مربی که بتواند جلسه را اداره کند. سعی کنید از تکنیک‌های طوفان فکری خلاقانه استفاده کنید.

  1. چهارچوب تعریف کنید

کاری کنید که هر کسی پرسش نهایی را که با «چگونه باید ...» آغاز می‌شود بشناسد و از محدودیت‌ها، قوانین و اهدافی که در مراحل پیشین تعیین کرده‌اید آگاه شود. این کار کمک می‌کند که همه افراد دقیقا بدانند مسئله چیست.

  1. تولید ایده را آغاز کنید

تکنیک‌های طوفان فکری خلاقانه را مورد استفاده قرار دهید و ایده‌ها را یکی پس از دیگری تولید کنید. سعی کنید کیفیت ایده‌ها را داوری نکنید. در این مرحله تنها بر تعداد ایده‌ها و سرعت تولید آنها تمرکز کنید.

  1. شناسایی بهترین ‌‌راه‌حل‌ها

به همه ‌‌راه‌حل‌هایی که شما و اعضای تیم‌تان به آنها رسیده‌اید توجه کنید. شاید بتوانید برخی از آنها را با هم ترکیب کنید تا ‌‌راه‌حل‌های جدید و معنادار پیدا کنید. ‌‌راه‌حل یا ترکیبی از ‌‌راه‌حل‌هایی را که به بهترین شکل پرسش «چگونه باید ...» را پاسخ می‌دهند انتخاب کنید. اما در عین حال هنوز برای کنار گذاشتن سایر ‌‌راه‌حل‌ها زود است.

نکته

یکی از مخرب‌ترین اتفاقاتی که می‌تواند در این مرحله رخ دهد، این است که ایده‌ها سانسور شوند یا مورد قضاوت قرار بگیرند. برای اعضای تیم خود روشن کنید که آنها نباید هیچ ایده‌‌ای را نادیده بگیرند، تا زمانی که به مرحله چهارم برسید.

برای وجین کردن ایده‌های ضعیف‌تر زمان و موقعیت مناسب وجود دارد و تا آخرین مرحله نباید به آن امر بپردازید.

خود را به تکنیک‌های طوفان فکری که برای جمع مناسب هستند مجهز کنید و سپس به فرآیند تولید ایده‌ها بپردازید. فرایند مرسوم طوفان فکری می‌تواند در این مرحله بسیار خوب نتیجه دهد، اما اگر در جریان جلسه به مشکل برخوردید، آماده باشید از روش‌های طوفان فکری پیچیده‌تر نیز استفاده کنید.

مرحله چهارم: اجرای بهترین ‌‌راه‌حل

در این مرحله باید بهترین ‌‌راه‌حل را از مرحله سوم انتخاب کرده و برنامه‌ای برای اجرای موفق آن طراحی کنید. این مرحله شامل اندیشیدن در مورد تمام ‌‌راه‌حل‌ها به صورت جزئی، ارزیابی ریسک‌ها و تدوین برنامه‌های دقیق است.

نکته

تکنیک‌های «سازماندهی تصمیم‌گیری گروهی» در این مرحله می‌توانند به شما کمک کنند تا به‌عنوان یک گروه، تصمیمات بزرگ بگیرید.

اگر چندین ‌‌راه‌حل ممکن در اختیار دارید، از ابزارهای تصمیم‌گیری مانند تحلیل درختی تصمیمات و تحلیل ماتریکس تصمیم‌گیری برای ارزیابی گزینه‌های خود استفاده کنید. از معیاری که در مرحله اول شناسایی کردید برای داوری بین راه‌حل‌های خود استفاده کنید.

برای پروژه‌های کوچک یک برنامه عملیاتی می‌تواند در اجرای ‌‌راه‌حل شما مفید باشد. اما اگر یک پروژه بزرگ در دست دارید، لازم است از رویکردهای مدیریت کلان پروژه استفاده کنید. در جایی که اقدامات شما چندین فرد یا چندین گروه را تحت تأثیر قرار می‌دهند، احتمالا بد نیست در مورد مدیریت مؤثر تغییرات نیز بیندیشید.

به یاد داشته باشید که اگر شما چشم‌اندازی مثبت ایجاد کنید و دلایل قانع‌کننده برای تغییرات ارائه دهید، ایجاد اشتیاق و تمایل بین اعضای تیم یا سازمان برای تغییر ساده‌تر خواهد بود.

نکته

فرایند ۴‌مرحله‌ای نوآوری یکی از چندین فرآیند حل مسئله است. نقطه قوت آن در شیوه‌‌ای است که می‌تواند خلاقیت را در بستر سازمانی مناسب آن مورد استفاده قرار دهد.

رویکردهای دیگر عبارت‌اند از:

  • مدل تفکر خلاق هرسن که روشی بسیار خوب برای ایجاد خلاقیت و توسعه تفکر نقادانه در هر مرحله از فرایند حل مسئله است.
  • فرایند پردازش ساده که خلاقیت را در مسیر پیشرفت مداوم مورد استفاده قرار می‌دهد.
  • مدل روش‌شناسی سیستم‌های نرم که رویکردی ساده و تکراری را برای تعریف و حل مسئله اتخاذ می‌کند.

بهترین رویکرد حل مسئله برای موقعیت شما احتمالا ترکیبی از همه این رویکردها خواهد بود.

نکات ‌کلیدی

دیوید وایس و کلودی لگراند فرایند ۴مرحله‌‌ای نوآوری خود را در کتابی به نام «هوش خلاقانه: رهبری نوآوری‌های پایدار در سازمان شما از ایده تا اجرا» در سال ۲۰۱۱ منتشر کردند.

این ۴ مرحله عبارت‌اند از:

  • توسعه چارچوب
  • تعریف مسئله
  • تولید ایده‌ها
  • اجرای بهترین ‌‌راه‌حل

مزیت استفاده از فرایند ۴مرحله‌‌ای نوآوری در این است که چارچوبی در اختیار شما قرار می‌دهد که به همراه اعضای تیم‌تان می‌توانید از آن استفاده کنید و فرایند خلاقیت را به شیوه‌‌ای جامع و روشمند پیش ببرید.

این فرآیند به تولید ایده‌های بهتر و خلاقانه‌تر منجر می‌شود. زیرا شما پیشتر بستر آن را به‌طور کامل فراهم کرده‌اید، موضوع را به‌وضوح تعریف کرده‌اید، ایده‌ها را در بستر صحیح آنها تولید کرده‌اید و فرایند اجرا و تغییر سازمانی را به‌دقت برنامه‌ریزی کرده‌اید.

برگرفته از MindTools


با توجه به رویکردهای نوین در جهان امروز و افزایش رقابت در صنایع مختلف، زمان آن رسیده که از نیروی انسانی تعریف دیگری داشته باشیم و می‌توان، از دیگر عوامل سازمانی همچون سرمایه و غیره، اولویت بالاتری دارد بلکه خود تعیین کننده اثر گذاری و چگونگی بهره برداری از عوامل مذکور می‌باشد.

We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree