استفاده از اصول تریز (TRIZ)

19 مرداد 1398

به روش تریز می‌توانید برای مسئله خود چندین ‌‌راه‌حل پیدا کنید

رویکرد تریز باعث می‌شود راه‌حل‌های آن تکرارپذیر، قابل پیش‌بینی و قابل اعتماد باشند و مجموعه‌‌ای از ابزارهای قابل اعتماد برای حل مسئله در اختیار شما قرار دهد.

تریز مخفف روسی عبارت «نظریه حل مسئله مبتکرانه» است. این روش یک سازوکار بین‌المللی برای استفاده از خلاقیت است که در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بین سال‌های ۱۹۴۶ و ۱۹۸۵ توسط مهندس و دانشمندی به نام جنریچ آلتشولر (Genrich Altshuller) و همکارانش طراحی شد.

بر مبنای مدل تریز، اصول کلی خلاقیت، اساس ابتکار و نوآوری را شکل می‌دهند. تریز این اصول را شناسایی و تدوین کرده و از آنها برای ایجاد فرآیندهای نوآورانه که بیشتر قابل پیش‌بینی باشند استفاده می‌کند.

تریز اصلی نظری برای حل مسئله بر مبنای منطق، داده‌ها و تحقیقات است و با روش شهودی فاصله بسیاری دارد. این روش مبتنی بر دانش و ابتکار هزاران مهندس است که روش خلاقانه حل مسئله را برای پروژه‌های تیمی به کار گرفته‌اند.

رویکرد تریز باعث می‌شود راه‌حل‌های آن تکرارپذیر، قابل پیش‌بینی و قابل اعتماد باشند و مجموعه‌‌ای از ابزارهای قابل اعتماد برای حل مسئله در اختیار شما قرار دهد.

در مقاله تریز (TRIZ) بیشتر با ابزارهای کلیدی این مدل آشنا شوید.

چگونه از اصول تریز استفاده کنیم؟

برای بررسی بهتر تریز، با یک مسئله ساده و عملی شروع می‌کنیم.

برای مثال، این مسئله خاص را در نظر بگیرید. یک فروشگاه در یک ساختمان کوچک دایر شده است. این فروشگاه باید مشتریان را به خود جلب کند. پس لازم است محصولات خود را به نمایش بگذارد. اما همچنین صاحبان فروشگاه می‌خواهند فضای کافی برای انبار کردن داشته باشند تا انواع مختلف و متعدد محصولات آماده فروش را در فروشگاه نگه دارند.

با استفاده از تریز شما می‌توانید ببینید که این فروشگاه یک تضاد فیزیکی دارد: مبلمان‌ها باید بزرگ باشند تا سودمند و جالب توجه باشند. اما همچنین آنها باید کوچک باشند، تا در کمترین فضای ممکن بتوان آنها را جا داد.

صاحبان این فروشگاه با استفاده از تریز این تضاد را به یک مسئله‌ کلی‌تر تعمیم می‌دهد و یکی از «۴۰ اصل» تریز برای حل مسئله (یعنی یک تکنیک کلیدی تریز) را به کار می‌گیرند. آنها یک ‌‌راه‌حل کلی مناسب در «اصل یک» یعنی «اصل تقسیم‌بندی» پیدا می‌کنند. این ‌‌راه‌حل می‌گوید: «یک شیء یا سیستم را به بخش‌های مختلف تقسیم کنید تا بتوانید ساده‌تر آنها را از هم جدا کنید.»

با این ‌‌راه‌حل صاحبان فروشگاه می‌توانند مبلمان خود را در بسته‌بندی‌های جمع‌وجور آماده کنند تا بتوانند نمونه‌هایی را که فضا اشغال می‌کنند در معرض دید بگذارند و در عین حال محصولات خود را به‌گونه‌ای انبار کنند که به‌ازای هر واحد، فضای اندکی اشغال شود. این ‌‌راه‌حل مخصوصی است که تریز به آنها ارائه می‌دهد.

همچنین می‌توانید از «۴۰ اصل حل مسئله» یا «۴۰ اصل خلاقانه» برای یافتن مسئله و راه‌حل کلی آن استفاده کنید. ماتریکس تضاد‌ها نیز می‌تواند به شما در حل مسئله کمک کند.

۵ مفهوم و تکنیک کلیدی تریز

تریز در طیف وسیعی از ایده‌ها و تکنیک‌ها به کار می‌رود که فراتر از اصول کلی‌ای است که در مقاله تریز (TRIZ) توضیح دادیم.

برخی از این ایده‌ها و تکنیک‌ها مفهومی و تحلیلی هستند، مانند موارد زیر:

  • قانون ایده‌آل‌گرایی

این قانون نشان می‌دهد که هر سیستمی گرایش دارد از طریق بهبود مستمر خود، هرچه بیشتر قابل اطمینان شود.

  • مدل‌سازی، تحلیل و پیرایش عملی

تریز از این روش‌ها استفاده می‌کند تا مسائل را تعریف کند.

  • شناسایی نقطه تضاد

این مفهوم با نام «شش سیگما حل مسئله» شناخته می‌شود و از نمونه‌های آن «تحلیل علت ریشه‌ای» است.

بعضی از این ایده‌ها و تکنیک‌ها بیشتر تجویزی هستند و ‌‌راه‌حل ارائه می‌دهند، مانند موارد زیر:

  • قوانین تکامل فنی و پیش‌بینی تکنولوژیکی

اینها تکامل فنی را براساس تقاضا، عملکرد و سیستم طبقه‌بندی می‌کنند.

  • ۷۶ راه‌حل استاندارد

اینها ‌‌راه‌حل‌های خاصی هستند که برای طیف وسیعی از مسائل متداول در طراحی و نوآوری ابداع شده‌اند.

شما می‌توانید براساس ذات مسئله خود، یک یا چند تا از این ابزار‌ها را برای حل مسئله به کار بگیرید.

نکات کلیدی

تریز یک سیستم حل مسئله خلاقانه است که بیشتر در مهندسی و مدیریت پروژه مورد استفاده قرار می‌گیرد و ۴ مرحله اساسی را دنبال می‌کند:

  1. تعریف مسئله ویژه شما
  2. یافتن مسئله تعمیم‌یافته تریز که با مسئله شما منطبق است.
  3. یافتن ‌‌راه‌حلی تعمیم‌یافته که آن مسئله تعمیم‌یافته را ‌حل می‌کند.
  4. به کار گرفتن راه‌حل تعمیم‌یافته برای حل مسئله ویژه شما

بیشتر مسائل ریشه در تضادهای تکنیکی یا فیزیکی دارند. شما می‌توانید با به کارگیری یکی از صدها اصل یا قانون ‌‌تریز این تضادها را رفع کنید و برای مسئله مورد نظر خود راه حل بیابید.

برگرفته از MindTools


با توجه به رویکردهای نوین در جهان امروز و افزایش رقابت در صنایع مختلف، زمان آن رسیده که از نیروی انسانی تعریف دیگری داشته باشیم و می‌توان، از دیگر عوامل سازمانی همچون سرمایه و غیره، اولویت بالاتری دارد بلکه خود تعیین کننده اثر گذاری و چگونگی بهره برداری از عوامل مذکور می‌باشد.

We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree