مدل چهارمرحله‌ای حل مسئله خلاقانه

16 مرداد 1398

یافتن راه‌ حل‌های خلاقانه برای چالش‌های پیش رو

ذهن ما عادت دارد به الگوی تفکر قبلی خود که به آن عادت دارد باز گردد اما این کار مانع تولید ایده‌های جدید می‌شود.

حل مسئله خلاقانه روشی است برای حل مشکلات یا شناسایی فرصت‌ها در زمانی که روش مرسوم اندیشیدن بی‌فایده است. این روش به شما کمک می‌کند زاویه دید جدیدی برای بررسی موضوع پیدا کنید و به راه‌ حل‌های خلاقانه برسید تا بتوانید برای غلبه بر موانع و رسیده به هدف برنامه‌ریزی جدید بکنید.

در مقاله حل مسئله به شیوه خلاقانه بخوانید که حل مسئله خلاقانه چیست و اصول آن کدامند.

مدل خلاقانه فراگیران برای حل مسئله یک فرایند چهارمرحله‌ای است در سال ۲۰۱۱ توسط بنیاد آموزش خلاقانه طراحی شده است که می‌توانید از آن برای حل مسئله خلاقانه استفاده کنید و راه حل‌های ابداعی و مؤثر بیابید. در این مقاله به روش استفاده از این ابزار می‌پردازیم.

روش استفاده از مدل چهارمرحله‌ای حل مسئله خلاقانه

چگونه می‌توان از هر یک از چهار مرحله مدل آموزشی حل مسئله خلاقانه برای تولید ایده‌ها و راه حل‌های خلاقانه استفاده کرد؟ چهار مرحله این مدل به‌ترتیب عبارت‌اند از:

  1. شفاف‌سازی

کشف مسئله

هدف، خواسته یا چالش خود را شناسایی کنید. این نخستین مرحله بسیار مهم است. زیرا ممکن است به‌سادگی در این دام بیفتید که به اشتباه گمان کنید مشکل را به‌خوبی می‌شناسید. در حالی که نکته‌ای را در مورد مسئله خود از قلم انداخته‌اید یا کلیت آن را به‌درستی نفهمیده‌اید. با تعریف کردن هدف خود به آن وضوح می‌بخشید.

جمع‌آوری اطلاعات

وقتی مشکل خود را شناسایی کرده و آن را درک کردید، می‌توانید اطلاعاتی در مورد آن جمع‌آوری کنید و تصویری روشن از آن بسازید. جزئیاتی فراهم بیاورید که مثلا نشان بدهند چه عواملی یا چه کسانی در این مشکل دخیل هستند، چه واقعیت‌هایی به مشکل شما ربط پیدا می‌کنند و دست اندر کاران چه نظر یا احساسی نسبت به آن دارند.

تنظیم پرسش‌ها

وقتی آگاهی خود را از مشکل یا چالشی که شناسایی کرده‌اید افزایش دادید، پرسش‌هایی مطرح کنید که به پیدا شدن راه حل بینجامند. به موانع و فرصت‌های احتمالی در مسیر خود بیندیشید.

  1. ایده‌پردازی

تولید ایده‌های جدید

ایده‌هایی فراهم بیاورید که پرسش‌هایی را که در مرحله ۱ شناسایی کردید پاسخ بدهند. شاید وسوسه شوید که راه‌ حل‌های قدیمی را پیشنهاد کنید، راه حل‌هایی که قبلا آنها را آزموده‌اید. ذهن ما عادت دارد به الگوی تفکر قبلی خود که به آن عادت دارد باز گردد اما این کار مانع تولید ایده‌های جدید می‌شود.

طوفان فکری و تهیه نقشه ذهنی دو روش مفید هستند که در طی این مرحله تفکر واگرا می‌توانید از طریق آنها ایده‌های جدید خلق کنید.

  1. توسعه

پیدا کردن راه حل

این مرحله همان تفکر همگرا در فرایند حل مسئله خلاقانه است که باید بر ارزیابی همه گزینه‌های ممکن تمرکز کنید و به راه حل برسید. باید تحلیل کنید که آیا راه حل‌های پیشنهادی به نیازهای شما پاسخ می‌دهند و با معیارهای شما مطابقت دارند یا خیر. سپس باید تصمیم بگیرید که آیا می‌توانید آنها را با موفقیت اجرا کنید یا خیر. پس از این مرحله بررسی کنید که چگونه می‌توانید آنها را بهبود ببخشید و ببینید که کدام یک از بقیه بهتر و با ساختار شما سازگارتر است.

  1. اجرا

تنظیم برنامه

وقتی بهترین راه حل را انتخاب کردید، زمان آن فرا می‌رسد که برنامه‌ای برای شروع کار بریزید. با شناسایی منابع و اقداماتی آغاز کنید که به شما امکان می‌دهند راه حل انتخابی خود اجرا کنید. سپس برنامه خود را مطرح کنید و حتما از همه بخواهید که مشارکت کنند. کاری کنید که اعضای تیم شما برنامه را به‌خوبی درک کنند و آن را بپذیرند.

نکته

حل مسئله خلاقانه رویکردی ساده و کلی برای حل مسئله است. پس برای یافتن راه حل‌های مؤثر نباید تنها بر آن تکیه کرد. ابزارهای دیگری مانند تحلیل علل ریشه‌ای و تحلیل علت و معلولی وجود دارند که برای حل مسئله به‌روش تحلیلی مناسب‌تر هستند.

کاربست این ابزار در زندگی

آیا تاکنون پیش آمده است با مشکلی مواجه شوید که به نظرتان لاینحل برسد؟ شاید پیش آمده باشد که مدیرتان از شما بخواهد هزینه‌ها را کاهش دهید اما شما نمی‌دانید که چگونه می‌توان بدون کاهش کیفیت این کار را کرد.

در این مواقع سعی کنید مرحله نخست فرایند حل مسئله خلاقانه را انجام دهید و مشکل را شناسایی کرده و آن را شفاف بیان کنید. سپس می‌توانید ایده‌هایی مطرح کنید و به چند راه حل احتمالی برسید. در نهایت برنامه‌ای برای شروع اقدامات خود بچینید و به راه حل خود جامه عمل بپوشانید.

نکات کلیدی

از مدل اولیه و چهارمرحله‌ای حل مسئله خلاقانه اقتباس‌های زیادی شده است اما همه آنها این موارد را در خود دارند: شناسایی مشکل، تولید ایده‌های جدید، ارزیابی گزینه‌ها و طراحی برنامه‌ای برای اجرای موفق راه حل پیشنهادی.

برگرفته از MindTools


با توجه به رویکردهای نوین در جهان امروز و افزایش رقابت در صنایع مختلف، زمان آن رسیده که از نیروی انسانی تعریف دیگری داشته باشیم و می‌توان، از دیگر عوامل سازمانی همچون سرمایه و غیره، اولویت بالاتری دارد بلکه خود تعیین کننده اثر گذاری و چگونگی بهره برداری از عوامل مذکور می‌باشد.

We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree